Adil Okay Resmi Web Sitesi
Anasayfa | Biyografi | Etkinlik Fotoğrafları | Sesli Şiirler | Videolar | Foto Şiir | İletişim

HABER ARA


Gelişmiş Arama

EN ÇOK OKUNANLAR

SON YORUMLANANLAR

Adil okay


GENY?LETYLMY? 2. BASKI HAKKINDA

‘12 Eylül ve Filistin Günlü?ü’ yayynlandyktan kysa bir süre sonra tükendi. Kaldy ki kitap okuyucuya ula?tyktan bir süre sonra, ‘Geni?letilmi? Ykinci Baskyyy’ eksiklikleri gidererek yapmam için üzerimde psikolojik bir basky olu?mu?tu. Örne?in ‘neden kitapta, günlükte ady geçen, ölen-öldürülen bazy arkada?laryn foto?rafy yok’, denilerek dünyanyn öbür ucundan bana foto?raf iletilmi?ti. Keza Beyrut ku?atmasynda direnen ve Ysrail’e esir dü?en arkada?larla neden söyle?i yok denilip sa? kalanlardan bazylaryyla irtibata geçmemi sa?layanlar olmu?tu.

Filistin kamplarynda birbirimizi kod isimlerle tanydy?ymyz ve sava?tan sonraki süreçte dünyanyn dört bir yanyna da?yldy?ymyz için kar?yla?mamyz hemen hemen tesadüflere ba?lyydy. I. baskyda ‘Giri?’ yazysynda da belirtti?im gibi kimin ölüp, kimin kaldy?yny da tam olarak bilmiyorduk.

Kitabyn ilk baskysy, 12 Eylül fa?ist darbesinden sonra, bir süre Filistin kamplarynda sava?ta yer alan, daha sonra dünyanyn de?i?ik co?rafyalaryna ‘mülteci-sürgün’ kimli?iyle da?ylan ya da Türkiye’ye dönüp yakalanan, yyllarca cezaevlerinde yattyktan sonra dy?ary çykan, çeyrek yüzyyldyr arady?ym birçok arkada?ymy bulmama, bulamadyklarymyn da asyl isimlerini, nerede ve nasyl olduklaryny ö?renmeme yardymcy oldu. Ylk baskyda yapty?ym söyle?ilere, yer verdi?im foto?raf, mektup ve belgelere ek olarak, benimle ayny süreci ya?ayan (yeni buldu?um) arkada?larla yapty?ym söyle?iler, Filistin Günlü?ü’nde yazylanlaryn ço?unun teyidi ve dönemin canly tanyklary olmalary açysyndan çok önemliydi.


Geni?letilmi? Ykinci Basky Yçin Yeniden Yollara Dü?tüm.

Ylk baskyda ‘maceracy Cemil’ (Nasyr Zubari) diye andy?ym arkada?ymy buldum. Lübnan’da tany?ty?ym, Beyrut’tan Suriye’ye yapty?ymyz zorlu yolculukta beraber oldu?um bu genç arkada?ymyn benden sonra, tam yedi yyl daha Filistin kamplarynda kaldy?yny ö?renip ?a?kyna döndüm. Elinde FHKC’nin 1991 tarihli kimli?i vardy. Bu tarihi belgeyi kitaba aldym. Kimsenin tanymady?y bu Filistin gazisiyle söyle?i yaparken hüzünlendim.

1982 Ysrail i?galinde, Efsanevi Nebatiye-Arnon Kalesi Direni?i’ne katylan, yany ba?ynda yolda?lary Mustafa Çetiner ve Ymam Ate?’in öldürülmesine tanyk olan, sonra Ysrail askerleriyle gö?üs gö?üse çaty?mada yaralanyp esir dü?en (Arnon kalesinin tek sa? kalan tany?y) Ahmet Eyüp Yasin’i bulup söyle?tim. Lübnan’da 1981 yylynda tany?ty?ym Ahmet Eyüp Yasin’den –gerek Filistinlilerin, gerek Ysrail’in önlerinde saygyyla e?ildi?i– Arnon direni?inin kahramanlary (Ymam Ate? ve Mustafa Çetiner’in yany syra kaleyi savunmaya gelen ve o çaty?mada hayatyny kaybeden Kürt solundan 9 devrimci) hakkynda bilgi edinip kitaba aktardym. Ysrail zindanlarynda ve 18 bin esirin dolduruldu?u me?hur El Ensar esir kampynda uzun zaman tutsak kalan bu Arnon gazisi ile söyle?iyi gerçekle?tirmi? oldu?um için hüzünle kary?yk bir sevinç duydum.

Beyrut ku?atmasynda üç ay süren direni?te yer alan ve Birle?mi? Milletlerin açty?y kapydan gemilerle Lübnan’y terk eden (kitapta ady geçen birçok arkada?ymyn akybeti hakkynda bilgi sahibi olan) Ahmet Yolal ile dünyanyn farkly bir co?rafyasynda söyle?tim. Ahmet’ten ortak arkada?larymyzyn direni?teki kararly tutumu hakkynda bilgi aldym. O dönemde synyrda öldürülen Miste Punto hakkynda bilgi ve foto?raf alyp kitaba ekledim.

Yine Beyrut ku?atmasynda yer alan ve Filistinlilerle birlikte BM’in açty?y koridordan çykyp gemilerle Yemen’e gitmek zorunda kalan Hasan Mantycy ile söyle?i yaptym. Hasan, i?gal boyunca hem Güney Lübnan hem de Beyrut direni?ine katylmy?ty.

Y?gale direnen ve yakalanyp Ysrail esir kamplarynda iki yyla yakyn bir süre kalan, esir kampynda Arapçayy çeviri yapacak kadar ö?renen, Filistinlilerle ortak firar giri?iminde bulunan, El Ensar’dan Cezayir’e gönderilen Dersimli Piro Hüseyin’le söyle?tim. Ondan yeni bilgiler edinip kitaba aktardym. Dersimli Piro Hüseyin’in esaret’ten kurtulduktan sonra havaalanlarynda çekti?i çile beni ?a?kyna çevirdi.

Bizden sonra Lübnan’a gelen, Do?u ile Baty Beyrut arasyndaki synyrda çaty?mada yer alan, (arkada?ym Malik-Ali Saban’yn komutan oldu?u kamplarda uzun süre kalan) ?entürk Ynci ile Türkiye’den binlerce kilometre uzakta bulu?up söyle?tim.

Lübnan’yn farkly bölgelerinde kalan, sava?y ya?ayan Gazi Eke ile söyle?tim. Gazi, sava?yn yaratty?y travmayy di?er arkada?lar gibi üzerinden zorlukla attyktan sonra arka arkaya ara?tyrma kitaplary yayynlamy? ve ellisinde Hukuk Fakültesi ö?rencisi olmu?tu.

Güney Lübnan’da Filistin kamplarynda kalan Enis Kalaycyo?lu da, ortak arkada?larymyz hakkynda önemli bilgiler verdi. Y?galden kysa bir süre önce Türkiye’ye dönen ve yakalanan Enis, uzun yyllar hapis yatmy?ty.

Ayryca farkly geleneklerden Gözel Hüseyin, Ya?ar Halil, Fyrat Kasym, Yasin Dursun ve Caner Altynmakas’la söyle?tim. Bilgilerimin sa?lamasyny yaptym.

Ylk baskyda yapty?ym söyle?ileri ayny biçimde korudum. Bunlardan Ahmet Rende, Filistin kamplarynda en uzun süre birlikte kaldy?ym yolda?larymdan biriydi. Kitabyn birinci baskysy için te?ekkürlerini iletmi? bana moral vermi?ti. Günlükte yazdyklarymyn -birlikte oldu?umuz döneme ili?kin- tümünü teyit etmi?, sadece birkaç bölge ismini ve tarih yanly?ly?yny düzeltmi?ti.

Böylelikle 1980 darbesinden sonra Ysrail’e kar?y sava?ta yer alan, Filistin Günlü?ü’ne gerek bilgi-belge vererek, gerekse tanyklyk yaparak katky sunan (bizzat görü?tü?üm) arkada?laryn sayysy elliyi geçti. Ara?tyrmalarym sonucu ö?rendim ki, Filistin kamplarynda kalan Türkiyeli devrimcilerden dördü, ya?adyklaryny ‘any-roman’ türünde kitapla?tyrmy?ty. Birincisi 1973’te Ysrail’in bir saldyrysynda 8 yolda?yny kaybeden ve yaraly yakalanan, Ysrail zindanlarynda tam 7 yyl kalan Faik Bulut’tu. Benim çaly?mam 1980 sonrasyny kapsady?y için Faik Bulut’un anylaryndan yararlanamadym. 1980 Sonrasy benimle ayny dönemde Filistin kamplarynda kalan di?er üç arkada?yn any romanlaryny okudum. Ylk baskyda bunlardan sadece birinden, bilimsel çaly?ma kurallaryna uyarak alynty yapmy?tym. 2. Baskyda daha önemli bilgi ve belgelere yer verebilmek için bu alyntyyy (yazaryn beni ve babam Süleyman Okay’y saygyyla andy?y) birkaç paragrafla synyrly tuttum.

(…)Cüneyt Kafkas’yn ‘Filistin Günlü?ü’ adly any kitaby ise –i?gal döneminin tümünü kapsady?y ve çok önemli bilgiler içerdi?i için– bu üç kitap içerisinde en çok yararlandy?ym kaynak oldu. Söyle?i yapty?ym arkada?lardan Ahmet Yolal, Cüneyt’le Lübnan’dan tany?ty?yny ve iki eli Ysrail bombardymanynda kopan amcasy Süleyman’yn adynyn bu kitapta geçti?ini söylemi? ve bana foto?raflaryny yollamy?ty. Cüneyt Kafkas, telefonla yapty?ymyz görü?mede: “Kitabymdan alynty yapmak için bana haber vermek zorunda de?ilsin. Bilimsel çaly?malarda kaynak göstererek alynty yapylyr. Sana ba?arylar diliyorum” demi?ti.

Geni?letilmi? 2. Baskyyy hazyrlarken birçok arkada?yn, yeniden de?ifre olmayy göze alarak sunduklary katky da di?erleri gibi takdire ?ayandy. Devlet memuru olan bir arkada? ile çok özel nedenlerden asyl adlaryny yazamady?ym sadece iki arkada?ym oldu. Kapylaryny çaldy?ym arkada?larymyn hemen hepsinin, kitaba katky yapmaktan, asyl adlarynyn geçmesinden onur duyacaklaryny belirtmeleri beni gönendirdi. Açykty ki, e?er bir sorun olacaksa önce ben ve yayyncym ya?ayacaktyk. Kaldy ki zaten bu tanyklyklar hukuksal olarak suç sayylmyyor, sayylsa bile zaman a?ymyna u?ruyordu.

Söyle?i yapty?ym arkada?lar, özya?am öykülerini aktaryrken onlarla ayny süreci, ayny topraklarda ya?amy? olan binlerce Türkiyeli devrimcinin ya?adyklaryny anlatmy? oldular. Onlaryn özya?am öykülerini okurken, benzer kaderleri payla?an, ölen-öldürülen, ülkeye dönüp yakalanan veya Avrupa’ya adym atyp mültecili?in farkly-zor yüzüyle tany?an 30 bin insany da unutmamak gerekiyor. Kitapta ady geçen tüm arkada?lar, ?u veya bu biçimde tanydy?ym, yollarymyn kesi?ti?i, çeyrek yüzyyl sonra bulu?abildi?im ‘eski ve hâlâ solcu’ olan, de?i?ik siyasi yapylardan insanlardyr. Her birinin ya?am öyküsü onlarca kitaba-filme sy?mayacak kadar derindir.

Bu anlamda okuyucunun dikkatini de?i?ik geleneklerden olan bu arkada?larla yapty?ym söyle?ilere dikkat çekmek istiyorum. Bu insanlaryn Lübnan’da Filistinlilerle dayany?ma sürecinde verdikleri ola?anüstü mücadele hakkynda anlattyklary detaylar di?erleriyle örtü?üyor. Ve farkynda olmadan birbirlerini teyit ediyorlar. Bu arkada?lar gibi, bu kitabyn sayfalarynyn sy?mayaca?y binlerce 12 Eylül sürgünü, yüzlerce Lübnan kahramany ady sayylabilir. Bu anlamda kitapta ady geçen arkada?lar, adlary geçmeyen di?er Lübnan kahramanlarynyn sesleri oldular.


Kitaba Yönelik Yapycy Ele?tiriler Hakkynda

Kitabyn 1. Baskysyna yönelik bir ele?tiri de: Tarih ve isim yanly?lyklary yany syra, Filistinlilerin ve onlarla dayany?maya giren Türkiyeli devrimcilerin kahramanlyklaryny anlatyrken, münferit de olsa hatalary yazmam gerekti?iydi. Do?ru bir ele?tiriydi. Tarihe-olaylara ancak objektif bakylyrsa, sübjektif yorum yapma hakky do?ardy. Bu yapycy uyary ve ele?tirileri dikkate alyp ‘giri?’ yazysynda de?i?iklikler yaptym. Ancak o dönem, hemen tüm sol örgütlerin ele?tirdi?i bu olaylaryn ‘münferit’ oldu?unu, en azyndan benim gözlemlerimin bu do?rultuda oldu?unu belirtmeliyim.

Bir ba?ka ele?tiri de, ‘Sürgün ruh halini çok iyi betimlemem, ama sürgünlere güzelleme yapty?ym, oysa onlaryn büyük ço?unlu?unun ülkeye dönme olana?y bulduklary halde dönmeyen, kaybolan insanlar’ oldu?u biçimindeydi. Saptama genel olarak do?ru olmakla birlikte, Türkiye’nin içinde de durum çok farkly de?ildi. Aradan geçen çeyrek yüzyyl boyunca sosyalist politikadan uzakla?an, küsüp, yorulup eve kapananlar oldu. Bunlaryn yany syra, darbeden sonra tüccarla?an, lümpenle?en, mafyala?an, bir zamanlar yykmaya çaly?ty?y bezirgân saltanatyna biat eden, sol de?erlere syrtyny dönen, sol mirasy kullanarak çykar sa?lamaya çaly?an, ‘harcy devrimci kany ile karylmy? malikânelerinde’ saltanat süren ‘eski solcular’ da var. Ama bu olumsuz örnekler dy?ynda, görmek isteyen göz, hem ülke içinde, hem dy?ynda hâlâ ayakta kalanlar oldu?unu ve kesintisiz olarak bulunduklary co?rafyada muhalif demokrasi güçleriyle birlikte mücadeleye devam edenler oldu?unu seçebilir.

Bu çizdi?im tablo ve sundu?um foto?raflar sonuçtur. Nedenleri ise, ayry bir ara?tyrma konusu. Ancak bazy ara?tyrmacylaryn, ‘Adil Okay, nedenler üzerinde yeterince durmamy?’ ele?tirisine bir ölçüde katylyyorum. Bu eksi?i de ba?kalarynyn kapatmasy dile?iyle diyorum.

Sonuç olarak bu yeni söyle?ilerle bilgilerimin sa?lamasyny yapmy?, ‘giri?’ yazysyndaki birkaç tarih-isim yanly?ly?yny düzeltmi? ve çaly?mayy geni?letmi? oldum. Altyny çizmeliyim ki; ‘giri?’ yazysy önsözdü. Belge-günlük de?il, yorumdu. Aslolan: 26 yyl önce yazdy?ym, orijinal el yazmalaryndan olu?an ve kitaba aktardy?ym günlüktü. Ve söyle?i yapty?ym arkada?larymyn Filistin sürecine ili?kin tanykly?y ve tabii tarihi önem ta?yyan mektuplardy.

Sayfa sayysynyn 500’lere ula?masy ve yayyncymyn uyarysy üzerine, ilk baskyda yer alan bazy foto?raflary, bazy dipnotlary, alyntylary yeni ve daha önemli belge, foto?raf ve söyle?ilere yer verebilmek amacyyla kaldyrmak ya da kysaltmak zorunda kaldym.


Destek Mesajlary Hakkynda

‘12 Eylül ve Filistin Günlü?ü’ yayynlandyktan sonra yüzlerce destek mesajy aldym. Bu destek mesajlaryndan birini ileten eskilerden Co?kun Çetin arkada?yn ifadesiyle:

“Kim ne derse desin bu kitap sosyalist hareketin tarihinde bir açyk kapatty. Bir dönemi aydynlatty. Filistinlilerle dayany?ma sürecinde hayatyny kaybeden Türkiyeli devrimcileri bir arada anman, onlary ölümsüz kylman bile ba?ly ba?yna bir i?tir. Ele?tirmek için önce ‘eline sa?lyk’ deyip, takdir etmek, eksiklikler için de ikinci baskyya katky yapmak, yol göstermek, öneride bulunmak gerekir. Örne?in ben ‘giri?’ bölümündeki 12 Eylül’ün iktisadi tahlilini yetersiz buldum. Ke?ke bu konuda ‘bizden’ bir bilim insanyndan yazy-önsöz isteseydin”.

Keza Filistin kamplarynda kalan, o dönem yollarymyzyn kesi?medi?i sürgünlerden sava? malullerine kadar çok sayyda insandan destek mesajy geldi. Beni en çok hüzünlendiren, kitapta andy?ym, o süreçte öldürülen arkada?laryn aile çevresinden insanlaryn, ye?enlerin, karde?lerin, anne ve babalaryn bana ?ükranlaryny ve sevgilerini iletmeleri oldu. Bunun yany syra genç-ya?ly, kadyn-erkek, yazar, sanatçy, bilim insany, i?çi, ö?renci birçok okuyucunun, kitaby okurken gözya?laryna hakim olamadyklaryny söylemesi, beni ‘insandan’ yana umutlandyrdy. (…)

Bu yeni tanyklar, foto?raf ve belgelerle kitap, sadece benim günlüklerim olmaktan çykty. Tarihi bir ar?iv niteli?i kazandy. 12 Eylül’ün yaratty?y mültecili?in Filistin aya?y anlatylmy? oldu. ‘Giri?’ yazysynda belirtti?im gibi, THKP-C, THKO, TYKKO, TKP kökenli örgütlerden gelen mülteciler ile Kürt sol örgütlerinden mülteciler –12 Eylül darbesinden sonra Filistin kamplarynda– bizden daha az mücadele etmediler. Daha az kayyp vermediler. Kökenleri ne olursa olsun orada, sava?yn içinde destan yazdylar. Filistinlilerin gönlünde taht kurdular.


Kahraman Olan Onlardy...

Böylece, synyrsyz ve synyfsyz bir dünyada, bary? içinde bir arada ya?ama ütopyasyyla yola çykan, bu u?urda mücadele ederken hayatyny kaybeden, sakatlanan, bir ömür sava?yn izlerini tenlerinde ve tinlerinde ta?yyarak ya?amaya mahkûm edilen adsyz kahramanlar anylmy? ve karanlykta kalan bir döneme y?yk tutulmu? oldu. Kahraman olan onlardy. General olan onlar. Ben ise onlara su ta?yyan bir neferdim. Bu mücadele sürecinde bir kolumla, bir aya?ym sakat kaldy. Ancak hâlâ sa? oldu?um için kendimi ?ansly sayyyor ve bugün bu görevimi -su ta?ymayy- sa?lam uzuvlarymla sürdürmeye çaly?yyorum.

Türkiye’den ve dünyanyn birçok kytasyndan belge-bilgi ve foto?raf yollayarak, söyle?i yapmayy kabul ederek kitaba katky sunan, telefon ve e-postayla –ve vicahen– kutlayan, ‘bu hepimizin kitabydyr’ diye sahip çykyp te?vik eden, kitabyn tanytymyny yerel ve ulusal dergilerinde, gazetelerinde, internet sitelerinde yapan, tanytym yazysy yazan, yayyncymyn ula?amady?y bölgelerde saty?a ve da?ytyma destek olan arkada?lara, kurum (siyasi örgüt-parti ve demokratik kitle örgütlerine) ve yayyn organlaryna tekrar te?ekkür ediyorum.

Yapycy ele?tiriler ileten arkada?lara te?ekkür ediyorum.

Sadece benim de?il, onlaryn da çabasyyla bu kitap, Türkiye’de oldu?u gibi tüm Avrupa ülkelerine de da?ytylmy? ve elinizdeki ‘geni?letilmi? ikinci basky’ yapylmy? oldu.

Elbette bu sadece bir adymdyr, gerisinin gelmesi dile?iyle...


Adil Okay, Mayys 2009

Künye: 12Eylül ve Filistin Günlü?ü- Geni?letilmi? II. Basky. Ütopya Yayynevi. Haziran 2009. Ankara.


RSS Kayna?y | Yazar Giri?i

Altyapy: MyDesign Haber Sistemi